Cuba

In het midden van de Caraïbische Zee ligt Cuba, nauwelijks 180 km ten zuiden van Florida (VS). Ondanks de blokkade door de Verenigde Staten en het abrupte wegvallen van de gunstige handel met de vroegere Oostbloklanden, is het leven van de modale Cubaan heel wat comfortabeler dan op de rest van het Latijns-Amerikaans continent. Zowat elke Cubaan kan lezen en schrijven en beschikt over sanitaire voorzieningen. De werkloosheid bedraagt amper 2,3%. Vrouwen bezetten 36% van de parlementszitjes.

Alle basisgoederen en -diensten zijn in Cuba zo goed als gratis. Elke Cubaan heeft recht op basisvoedsel, met een gegarandeerd rantsoen. Iedereen, hoe laag zijn inkomen ook, kan op doktersbezoek. Ook schooluitstapjes voor de kinderen, een avondje theater, het bijwonen van een sportmatch ligt binnen het bereik. De Cubaanse resultaten op vlak van gezondheid zijn voor een derdewereldland ronduit spectaculair te noemen. Ze zijn vergelijkbaar met die van België, ondanks het feit dat Cuba een BNP heeft dat 10 keer lager ligt.

Gegevens:

Hoofdstad: Havanna
Bevolking: 11,239 miljoen
Oppervlakte: 110.000 km²
Bevolkingsaangroei (per jaar): 0,5 %
Taal: Spaans

Een klein eiland dat koppig zijn eigen gang gaat

Bij zijn eerste ontdekkingsreis stuit Columbus in 1492 op de noordkust van Cuba. Het eiland wordt een Spaanse kolonie. Na de uitroeiing van de oorspronkelijke indianenbevolking worden slaven uit Afrika aangevoerd, die de suikerindustrie tot bloei brengen.

In 1868 komen de Cubanen voor het eerst in opstand tegen de Spaanse kolonisator, onder leiding van Carlos Manuel de Cespedes. De Cespedes geeft zijn slaven de vrijheid om samen de kolonisator te verdrijven. Tien jaar later wordt de opstand neergeslagen. In 1895 volgt een tweede bevrijdingsstrijd, onder leiding van de dichter en revolutionair José Martí. Als de Spanjaarden zo goed als overwonnen zijn mengt de VS zich in de strijd. In 1902 wordt Cuba onafhankelijk, maar het eiland is in feite niet veel meer dan een semi-kolonie van de VS, die de marinebasis Guantánamo en heel wat economische macht verwerven. Het eiland verwordt tot één groot casino en bordeel voor de Noord-Amerikaanse maffia.

Vanaf de jaren 1950 groeit het verzet tegen de dictatuur van Batista, en op nieuwjaarsdag 1959 bevrijden de revolutionairen van Fidel Castro en Che Guevara het land. Tijd voor drastische hervormingen: de afschaffing van het grootgrondbezit en de herverdeling van het land, de nationalisering van grote bedrijven, de verhoging van de lonen en de verlaging van de kosten van huur, elektriciteit, geneesmiddelen,… De VS zien dat met lede ogen aan en stellen in 1960 een economische blokkade in. Cuba richt zich tot de Sovjet-Unie, dat zijn belangrijkste handelspartner wordt. Cuba begint een socialistische koers te varen, waarbij de staat zorgt voor werk, gratis onderwijs en gezondheidszorg. Ondanks de economische blokkade gaat de levensstandaard met sprongen vooruit.

Als de Sovjet-Unie zichzelf ontbindt en het socialisme vaarwel zegt, weigert Cuba te volgen. Want de socialistische principes en praktijk hebben de Cubaanse bevolking geen windeieren gelegd: ze staat er beter voor dan in gelijk welk ander Latijns-Amerikaans land. Maar Cuba raakt wel zijn belangrijkste handelspartners kwijt, wat tot een fikse economische crisis leidt, de ‘speciale periode' genoemd. De VS hopen het koppige eiland de genadeslag te kunnen toedienen en verscherpen hun blokkade. Ze maken hun waslijst van ondermijningspogingen, sabotage en aanslagen tegen Cuba nog wat langer.

De Cubaanse revolutie maakt een zeer moeilijke periode door. Grondige economische hervormingen worden doorgevoerd: het toerisme wordt in versneld tempo uitgebouwd, buitenlandse investeringen worden aangetrokken, het dollarbezit wordt gelegaliseerd, de landbouw wordt grondig hervormd… Dat alles werpt zijn vruchten af. En dankzij een succesvol diplomatiek offensief geraakt het land ook meer en meer uit zijn isolement. De VS zullen het wel nooit nalaten om hun lastige zuiderbuur te blijven bedreigen, maar op de zeedijk van Havanna staat een waarschuwing: “Heren imperialisten, wij hebben absoluut geen schrik van u!”