Europese Unie schaft sancties tegen Cuba af

Katrien Demuynck

Op donderdag 19 juni besloten de ministers van Buitenlandse Zaken van de EU om de in 2003 opgelegde sancties tegen Cuba volledig op te heffen. De EU wil daarvoor in ruil een "brede, allesomvattende dialoog'' met de Cubaanse overheid. Sinds 2005 waren de sancties tijdelijk opgeschort. De volledige opheffing ervan was de voorwaarde die Cuba gesteld had vooraleer terug gesprekken te willen aanknopen met de Europese Unie. Overleg is volgens Havanna enkel mogelijk in gelijkwaardigheid en zolang er elk moment eenzijdig terug sancties in werking gesteld kunnen worden is die gelijkwaardigheid er niet. Het afschaffen van de sancties is het resultaat van het lobbywerk van Spaans buitenlandminister Miguel Angel Moratinos. Ook Louis Michel, Europees commissaris voor ontwikkelingssamenwerking, had reeds herhaaldelijk en uitdrukkelijk positie genomen ten voordele van het afschaffen van de sancties en het instellen van een officiële dialoog.

De strafmaatregelen waarvan sprake waren ingesteld nadat Cuba in april 2003 een aantal zogenaamde dissidenten oppakte. Tegen alle 75 werd een zware bewijslast ingebracht van samenwerken met een vijandige natie - de VS - om het land te destabiliseren. April 2003 was een gevaarlijk moment. De VS hadden net Bagdad ingenomen en verkondigden openlijk dat Cuba het volgende doelwit was. Het State Department had al laten weten dat Cuba over massavernietigingswapens beschikte, hetzelfde voorwendsel waarmee kort daarvoor Irak aangevallen was. De Cubaanse autoriteiten besloten dus een sterk signaal te geven: medewerking aan de plannen van de VS om het land te destabiliseren zou niet getolereerd worden.

Europa beantwoordde de veroordeling van de 75 met een reeks strafmaatregelen: verbieden van bezoeken van Europese gezagsdragers aan Cuba, stopzetten van culturele uitwisselingen en ontwikkelingshulp aan Cuba en ontvangen van de zogenaamde dissidenten i.p.v. de Cubaanse autoriteiten op de recepties in de Europese ambassades in Havanna naar aanleiding van de nationale feestdagen. Deze laatste maatregel was een openlijke inmenging in de interne situatie van het land. De relaties EU-Cuba zakten naar een dieptepunt.

Het afschaffen van de sancties is een goede zaak. Het betekent dat de EU voor het eerst in jaren niet naar de pijpen van de VS danst in haar Cuba-politiek. Het State Department reageerde dan ook verbolgen op de Europese beslissing. Anderszijds staan we nog erg ver van genormaliseerde relaties. Daartoe blijft de in 1996 afgekondigde ‘Common position', die Cuba eenzijdige voorwaarden oplegt vooraleer relaties EU-Cuba mogelijk zijn, in de weg staan. Het valt te bezien of en wanneer het Europa van de 27 daartoe de politieke moed kan opbrengen.