GEZONDHEIDSZORG IN CUBA: BEZOEK AAN HET HOSPITAAL IN CIEGO DE AVILA

Elien Van Alboom

Op 15 juli brachten we met onze groep inleefreizigers een bezoek aan het hospitaal van Ciego de Avila. Hier hadden we enkele voormiddagen meegewerkt aan de bouw van een operatiezaal waar in de toekomst gratis oogoperaties zullen worden uitgevoerd bij Zuid-Amerikaanse patiënten (voornamelijk uit Venezuela).

We kregen een hartelijke ontvangst van de directeur en zijn medische staf. Ze bedankten ons voor onze hulp en voor het orthopedisch materiaal dat we voor hen in België hadden verzameld. Dit is immers, zoals zovele zaken, wegens de Amerikaanse blokkade schaars in Cuba. Na deze verwelkoming mochten we onze vragen afvuren op de aanwezige artsen, verplegers en verpleegsters.

Waarom wordt de Cubaanse gezondheidszorg zo geprezen? Een van haar enorme troeven is de grote toegankelijkheid. De gezondheidszorg is namelijk geheel gratis voor alle Cubanen! Zowel consultaties als behandelingen zijn kosteloos voor de patiënt. Daarnaast zijn huisartspraktijken en klinieken aanwezig in zowel de grote steden als de afgelegen dorpjes. Medische verzorging ligt dus binnen het bereik van elke Cubaan, arm of rijk, of hij nu woont op het platteland of in de stad. Dankzij deze grote toegankelijkheid is de gemiddelde leeftijd in Cuba 77,5 jaar en werd de kindersterfte herleid tot 0,8% per jaar.

We kwamen ook te weten dat de Cubaanse gezondheidszorg steunt op 3 pijlers. De 1 ste lijn, bestaande uit huisartspraktijken en poliklinieken, is uitermate belangrijk. Op dit niveau wordt veel aandacht geschonken aan preventie. De belangrijkste doodsoorzaken in Cuba zijn immers hart-en vaatziekten. Hierbij speelt de levensstijl van de patiënt een grote rol. Ook rond diabetes en obesitas worden intensieve preventiecampagnes gevoerd. Mensen worden gestimuleerd gezond te eten en voldoende lichaamsbeweging te nemen.
Tot de 2delijnszorg behoren de hospitalen. Het hospitaal in Ciego de Avila beschikte over de volgende afdelingen: een polikliniek, spoeddienst, pediatrische afdeling, een afdeling intensieve zorgen afzonderlijk voor kinderen en volwassenen, een brandwondencentrum, een afdeling cardiologie en orthopedie, een materniteit, 8 operatiezalen. Elke afdeling is zoveel mogelijk met hoogstaande technologie uitgerust. Tot de toekomstplannen behoren de aankoop van scanners en nieuwe cardiologische technologie. Ook een afdeling oncologie zal worden opgericht.

Tenslotte is er de 3 de lijn en hiertoe behoren bijvoorbeeld psychiatrische gezondheidsinstellingen.

Naast in de organisatie van de Cubaanse gezondheidszorg waren de studenten verpleeg-en geneeskunde uit onze groep ook geïnteresseerd in de opleiding van het medisch personeel in Cuba. De opleiding tot verpleger of verpleegster neemt 4 jaar in beslag. Het eerste jaar wordt vooral een theoretische basis gelegd. De volgende 3 jaren bestaan uit stages in het hospitaal, gecombineerd met het verder uitbreiden van de theoretische kennis. Specialisatie op een bepaalde afdeling behoort tot de mogelijkheden. Na deze 4 jaar beschikt de verpleger of verpleegster over een masters' degree, een ‘PhD in nursing'. Voortdurende bijscholing blijft echter zeer belangrijk. Ook geneeskundestudenten worden zeer snel ingeschakeld in de praktijk.

De rugproblemen waarmee het verplegend personeel in België te kampen heeft, zijn in Cuba niet aan de orde. In België verzorgt 1 verpleegster 3 zwaar zieke patiënten, in Cuba slechts 1 patiënt. Voor minder zwaar zieken worden in België soms tot 15 patiënten toegewezen aan 1 verpleegster, in Cuba zijn dit er slechts 4. Indien de belasting van het personeel toch te zwaar blijkt, worden extra cursussen georganiseerd om meer verpleegsters op te leiden.

Nadat al onze vragen waren beantwoord, kregen we nog een rondleiding doorheen het hospitaal. Ondanks haar problemen, zoals de schaarste aan medicatie en medisch materiaal, konden we ons ervan overtuigen dat Cuba, wat gezondheidszorg betreft, mijlenver voor staat op andere ontwikkelingslanden.