 |
| Socialisme betekent rechtvaardigheid, maar ook efficiëntie en kwaliteit. |  |
Met de val van het socialisme in Oost-Europa vanaf ’89 en het uiteenvallen van de Sovjet-Unie vanaf ’91 verloor Cuba in één klap 85% van z’n import- en exportmarkt. Daarbovenop vaardigden de Verenigde staten de wetten Torricelli en Helms-Burton uit, die het economisch embargo nog versterkten. Niemand gaf nog een cent voor het overleven van het Cubaanse socialisme. In Miami begonnen de Cubaanse ballingen hun koffers al te pakken voor een triomfantelijke terugkeer. Voorbarig, zo blijkt nu. Dankzij een aantal drastische maatregelen kent Cuba terug een heropleving. Hoe staat de Cubaanse economie er vandaag voor?
Dat is het uitgangspunt van de toespraak van Carlos Lage op het 5e Congres van de CCP bij de voorstelling van het ontwerp van de Economisch Resolutie. Deze toespraak werd gepubliceerd in Granma Internacional van 19 oktober 1997.
Kameraden Fidel en Raúl,
afgevaardigden en genodigden,
Voordat we het debat beginnen over het ontwerp van de Economische Resolutie die wordt voorgelegd aan het 5 e Congres van onze Partij, zullen we kort enkele elementen uiteenzetten over het verloop van de discussie en de werking van de economie in de loop van het jaar 1997.
De resolutie probeert het geheel van veranderingen die hebben plaatsgevonden in deze harde en moeilijke jaren van de ‘speciale periode' samen te vatten en de toekomstige ontwikkelingen te voorzien.
Bij het opstellen van de objectieven hebben we ons niet vastgepind op een jaar of een plaats om ze te bereiken. De complexe externe conjunctuur, veroorzaakt door de economische oorlog tegen Cuba maakt het praktisch onmogelijk om ze te plannen in de tijd en, in de meeste gevallen, de kwantitatieve doelstellingen te preciseren. Toch moeten we ervoor strijden dat we deze objectieven bereiken vóór het volgende Congres.
Anderzijds is het onmogelijk alle problemen en taken van het land op economisch vlak te behandelen. Het zal nodig zijn dat de partijafdelingen, de UJC en de massaorganisaties dit materiaal verrijken met hun ervaringen wanneer ze het bestuderen en hun inspanningen en initiatieven ontplooien in deze strijd.
Voorbereidende bijeenkomsten met de delegaties uit alle provincies
Tijdens de voorbereidende bijeenkomsten met de delegaties uit alle provincies werden er ernstige, grondige en verhelderende analyses gemaakt.
De meest gehoorde opmerkingen waren de volgende:
"De gebrekkige werking van de UBPC-coöperatieven in de suikerrietsector en de maatregelen om hun werking te verbeteren. De analyse van de beperkingen en de tekorten die de ontwikkeling afremmen van de suikerindustrie en de hervormingen die onvermijdelijk deze situatie moeten rechtzetten."
"De huidige toestand van de gemengde landbouwcoöperatieven, de boerderijen en ondernemingen van de staat die belast zijn met de voedselproductie en andere goederen en waren die we kunnen exporteren en die enorm belangrijk zijn voor de economie. De maatregelen om hun resultaten en hun efficiëntie te verhogen en ook die van het geheel van de landbouw buiten de suiker."
"De niet gerechtvaardigde stijging van sommige groothandelsprijzen en tarieven van diensten die de efficiëntie van de basis-productie-eenheden beïnvloeden"
"De noodzaak van een correcte toepassing in de burgerlijke sectoren van de opgedane ervaringen van de FAR, de revolutionaire strijdkrachten en z'n opvattingen van aandacht voor de mensen, inbegrepen de verantwoordelijkheid van leiders en leden van de arbeiderscollectieven, in de realisatie van de vooropgestelde plannen."
"De aard van de staatsonderneming als waarborg voor de socialistische eigendom en economie. De noodzaak om hun taken en bevoegdheden nog te verbeteren en efficiënter uit te voeren."
"Het op een kritische en aan onze situatie aangepaste manier verwerven van de meest moderne technieken van leidinggeven, waarvan het belang nog stijgt voor de goede werking van de economie."
| "De situatie van de kleinhandelsprijzen die niet geregulariseerd zijn en het negatieve effect op de koopkracht van de werkers." "De toepassing van de bijdrage van de werkers aan de sociale zekerheid, reeds door het parlement goedgekeurd, evenals het tijdstip en de goede voorwaarden om ze ten uitvoer te brengen." "De tekorten en beperkingen die het zwaarst doorwegen, zoals voeding en medicamenten, woningen, brandstof voor huishoudelijk gebruik en andere." "De gevolgen van de onvermijdelijke verderzetting van het proces van gezondmaking van de interne financiën." |
 De wet Helms-had zware gevolgen voor de suikeroogst |
| "De noodzaak om een studieprogramma op te zetten over de inhoud van de resolutie, gericht naar de militanten en de kaders."We kregen ook voorstellen om de resolutie uit te breiden met verscheidene onderwerpen zoals de elektronica, de havensector, de bouwsector, de socialistische wedijver en andere, alsook voorstellen om specifieke preciseringen aan te brengen. Alle geformuleerde voorstellen, zowel die uit de provincies, als die welke uit het debat voortkomen dat ik nu kort inleid, zullen in beschouwing genomen worden in de definitieve versie van de Economische Resolutie. |
|
Hoe draaide onze economie in 1997?
In het eerste trimester van 1997 groeide de economie slechts met 1,6%, vooral door de terugval in de suikerproductie en de landbouw. Vanaf het derde trimester neemt het groeicijfer toe en op 30 september bereikten we zo’n 2,1%. Tegen het eind van het jaar moet dat nog iets hoger liggen. Hoewel we niet het vooropgestelde doel bereiken van een groei tussen 4 en 5 %, is het behalen van meer dan 2% in de zeer ongunstige omstandigheden van de laatste maanden geen reden tot ontmoediging, maar van bevestiging van onze krachten.
De uitvaardiging van de wet Helms-Burton liet zich vooral voelen in de onderbreking van de financieringen die we sinds kort kregen voor de werking van de suikerindustrie, voor de aankoop van brandstof en voedsel. In de maanden die voorafgingen aan de suikeroogst moest Cuba het stellen zonder financiering van zo’n 200 miljoen dollar. Hierdoor werd praktisch tweederde uitgeschakeld van de noodzakelijke middelen om aan de oogst te beginnen. Op dezelfde manier verminderde het ritme waaraan nieuwe buitenlandse investeringen binnenkwamen en sleepten sommige onderhandelingen die al bezig waren, veel langer aan.
In de ontwikkeling van de economie dit jaar, vooral in het eerste semester, laten zich ook de gevolgen van de cycloon Lili voelen op de suikerplantages en andere landbouwbedrijven. Praktisch de hele bananenproductie van 8 provincies werd vernietigd. Het zal tien maanden tot een jaar duren voordat deze productie zich hersteld heeft. De kost van deze natuurramp wordt geraamd op 800 miljoen dollar. We moeten bovendien de omstandigheden van de winter van 96-97 in herinnering brengen. Deze hadden een negatieve invloed op de aardappel- en andere oogsten. Daarbovenop hadden we te kampen met de Thrips Palmi, ongetwijfeld een plaag die bewust werd binnengebracht, zoals kameraad Fidel gisteren uitlegde.
Het magere resultaat van de suikeroogst is gedeeltelijk het gevolg van deze omstandigheden en is op haar beurt oorzaak van bijkomende financiële problemen voor dit jaar en het volgende.
Want de povere suikeroogst betekent niet alleen dat we heel veel inkomsten mislopen, maar ook dat we geen kredieten kunnen vrijmaken voor andere behoeften van het land.
De financieringsvoorwaarden worden veel moeilijker. Dit wordt het duidelijkst in de verf gezet door het feit dat we tijdens het eerste trimester voor 1,42 dollar schulden moesten maken om 1 dollar krediet te krijgen voor de import van brandstof.
Bemoedigende resultaten
Nochtans, zelfs in dit erg moeilijke jaar zien we bemoedigende resultaten.
We hebben een deel van de verloren financieringen kunnen recupereren en er andere bekomen.
De buitenlandse investeringen halen terug een beter ritme. Meer dan 80 vennootschappen met buitenlands kapitaal werden opgericht na de uitvaardiging van de wet Helms-Burton, vooral dit jaar.
We stellen vast dat de productie die begint of heropstart dit in omstandigheden van grotere efficiëntie doet. Het toerisme, de eisen van de internationale markt en onze eigen bekwaamheid, die vooruitgegaan is, leggen geleidelijk een betere kwaliteit op aan onze productie. In 1997 is, voor het eerst sinds het begin van het economisch herstel, de efficiëntie van de energieproductie verbeterd. Het verbruik is met 2 % gestegen, iets minder dan het bruto binnenlands product. Er is vooruitgang bij de petroleumontginning en men bestudeert nieuwe gebieden die interessant blijken te zijn.
De totale inkomsten uit het toerisme blijven stijgen. Terwijl het aantal toeristen gestegen is met 18%, is ook de nationale productie van goederen voor het toerisme en de deviezenmarkt met meer dan 60% gestegen.
De lichte industrie groeit met 4,1%, de voedingsindustrie met 6%, de sector van de bouwmaterialen met 10% en de metaalsector met 17%. De nikkelproductie zal meer dan 60.000 ton bedragen dankzij een groei van meer dan 15%. De export van tabak groeit zowel kwantitatief als kwalitatief en de inkomsten zullen ongeveer 66% toenemen.
De visverwerkende industrie wordt gemoderniseerd en aangepast aan de eisen van de wereldmarkt en de ontwikkeling van de viskwekerij en de garnalenteelt gaat verder. De bruto vangst in deze sector steeg met 14% en de efficiëntie ging omhoog, net zoals de inkomsten in deviezen per ton export.
De investeringen die twee jaar geleden bijna volledig stilvielen, kwamen terug op gang. Het programma van modernisering van de elektriciteitscentrales gaat verder. Er wordt een thermo-elektrische centrale gebouwd van 250 megawatt in Felton. We onderhandelen over de bouw van een centrale met een capaciteit van 100 megawatt die werkt op basis van aardgas. Dit zal de eerste van deze soort zijn op Cuba.
Ten dienste van het toerisme voorzien we dit jaar meer dan 3000 nieuwe kamers.
Inmiddels wordt er een nieuwe terminal gebouwd voor de luchthaven van Havana, die de huidige capaciteit verdrievoudigt. De luchthaven van Varadero wordt uitgebreid, waardoor de capaciteit meer dan verdubbelt. Het Centro Historico van de hoofdstad herleeft en de infrastructuurwerken voor waterbeheer, communicatie, elektriciteit en de wegenwerken in functie van het toerisme hebben geen vertraging.
Dit jaar zullen er 8 projecten worden afgewerkt in de biotechnologie en de farmaceutische industrie, waaronder een productie-eenheid van vaccins en een andere voor insuline. Deze zullen toelaten de uitgaven te verminderen doordat we de afgewerkte productie niet meer moeten invoeren.
 Een programma om 45.000 nieuwe woningen per jaar te bouwen |
Er wordt hard gewerkt in het kader van een programma om 45.000 nieuwe woningen per jaar te bouwen. Het onderhoud van de gebouwen, hoewel nog steeds ontoereikend, steeg met 7,8 procent tegenover vorig jaar. Twee stuwdammen zijn afgewerkt en aan vier andere is men bezig. Samen vertegenwoordigen ze een capaciteit van 70 miljoen kubieke meter water. Dit komt ten goede aan de irrigatie, de watervoorziening van bepaalde steden en de bescherming tegen zware regenval. Men is begonnen met investeringen in vastgoedmaatschappijen met vreemd kapitaal en eigen kapitaal. De keten van winkels, bedoeld voor het binnenbrengen van deviezen, breidt uit. De hospitalen worden verder in orde gebracht en vernieuwd en nieuwe gezondheidsdiensten worden geopend. Aan de provinciale hospitalen van Pinar del Rio en Ciego de Avila wordt de laatste hand gelegd en aan dat van Holguin is men volop bezig. We maken middelen vrij voor de medische spoedgevallen als aanvulling op de eerstelijns-gezondheidszorg. |
In het onderwijs bereikt men geleidelijk een betere verzekering van het basismateriaal voor de studie. Het tekort aan leerkrachten wordt weggewerkt en de kwaliteit van de cursussen verbetert. De reorganisatie van het bankwezen heeft mogelijk gemaakt dat het nationale net van bank- en financiële instellingen gemakkelijker kredieten in deviezen kan toekennen aan Cubaanse ondernemingen. Op deze manier worden bronnen van interne financiering gecreëerd op basis van tijdelijk geïmmobiliseerde middelen. Het proces van modernisering van ons bankwezen gaat verder. Het is reeds volledig geautomatiseerd de onderlinge verbindingen worden verbeterd. In de loop van 1998 zullen de volle 100% van alle verrichtingen in real-time kunnen uitgevoerd worden, zoals gebruikelijk in de meest ontwikkelde landen. Het begrotingstekort toont een gunstig gedrag vermits het beneden het geplande cijfer is gebleven. Het geldoverschot van de bevolking is gedaald met 37 miljoen peso's tegenover december 1996. In absolute termen is dit een groter verschil dan het jaar ervoor. Maar het gaat hier niet alleen over cijfers. Het gaat ook over wat we alle dagen zien en ervaren. Het land is niet verlamd. Er wordt gewerkt. Men zoekt alternatieven. Hindernissen worden overwonnen en resultaten worden geboekt. |
|
Tekortkomingen en fouten
Naast deze ontegensprekelijke vorderingen zijn er ongetwijfeld tekortkomingen en fouten in de werking van onze economie, die in sommige gevallen de huidige moeilijkheden in niet geringe mate verergeren.
De huidige problemen in de suikerindustrie en de onbenutte mogelijkheden van de UBPC en de staatsboerderijen vereisen een sneller antwoord.
De ontoereikende interne controle en gebrekkige boekhouding, de slechte gewoonte om cijfers en doelstellingen te halen, zonder de kosten te meten en zonder kwaliteit te eisen. De tendens om beslissingen te nemen zonder rekening te houden met de belangen van de sector, de regio of de onderneming. Het vergeten dat de eerste opdracht van elke
productie-eenheid de noodzaak is om, iedere keer meer, bij te dragen tot de vervulling van de behoeften van het land.
De houding van sommige functionarissen die zich laten beïnvloeden door geschenken en invitaties.
Het gebrek aan initiatieven of de wil om ze te ondersteunen.
Het niet op tijd nemen van
beslissingen, uit slordigheid of overdreven voorzichtigheid. Dit zijn allemaal fouten die we veel energieker moeten bestrijden.
In dit strijdgewoel moeten we erover waken de hoogste eisen te stellen op het gebied van de resultaten van het werk en de levensstijl van alle kaders, op elk niveau.
Transport blijft een groot probleem in Cuba
Het economisch herstel is een onomkeerbaar proces
We zijn ervan overtuigd dat het economisch herstel een feit is en een onomkeerbare tendens. De snelheid van dit herstel en zelfs een eventuele onderbreking ervan, wordt sterk beïnvloed door twee tegengestelde krachten. Aan de ene kant de meedogenloze economische oorlog die het imperialisme voert tegen ons volk. Aan de andere kant de overtuiging dat we met onze eigen krachten in staat zijn de huidige moeilijkheden te boven te komen en vooruit te blijven gaan. Dat we met deze resultaten financieringen, investeringen, technologie en ervaring in bedrijfsbeheer zullen aantrekken. Dit zijn immers beslissende factoren bij de inspanningen die we doen.
Het ritme van het herstel zal ook bepalen in welke mate we de situatie kunnen verbeteren voor gevoelige problemen zoals de voedselvoorziening, de beschikbaarheid van medicamenten, het transport, de diensten, de lonen en andere. Alleen door het economisch herstel en de verhoging van de productie zal de distributie van de gerantsoeneerde producten kunnen stabiliseren, de prijzen van de voeding en andere goederen op de vrije markten doen dalen en de opgekomen ongelijkheden, waaraan de mensen zich geheel terecht ergeren, kunnen verminderen.
De efficiëntie, woord dat zovele keren herhaald wordt in de loop van het ontwerp van de Economische Resolutie, moet omgevormd worden van een economisch concept in een manier van handelen, controleren en eisen, te beginnen bij hen die leiding geven tot en met iedere werker.
Het socialisme is, naast rechtvaardigheid, ook efficiëntie en kwaliteit. Wat niet efficiënt is, is niet socialistisch en wat niet van goede kwaliteit is moet niet geproduceerd worden.
De Cubaanse economie heeft grondige veranderingen doorgemaakt in de jaren sinds het vorige congres. Haar werking is veranderd zonder dat haar socialistische essentie werd gewijzigd.
Er zijn belangrijke beslissingen genomen omtrent de economische politiek. Hierdoor zijn we erin geslaagd om in enkele jaren en in zeer ongunstige omstandigheden, een proces van herstel in te zetten. Hierdoor werd het land in staat gesteld om op een bescheiden, maar actieve manier deel te nemen aan de wereldhandel, aan het kapitaalverkeer en de uitwisseling van kennis op alle terreinen.
De 21-ste eeuw is de eeuw van de informatie en de kennis en de Revolutie heeft ons erop voorbereid. Laten we ze tegemoet gaan zonder afstand te doen van onze ideeën van gerechtigheid en ons economisch systeem dat die ideeën mogelijk maakt.
Ons 5 e congres, ons volk en de hele wereld kunnen een waarheid als een koe vaststellen: de Revolutie heeft weten stand te houden. Tegenover voorspellingen van vijanden en twijfels van vrienden: hier zijn we, het socialisme en onze onafhankelijkheid verdedigend, bereid om weerstand te blijven bieden en nog meer, hoe moeilijk de omstandigheden ook mogen zijn waar we mee geconfronteerd worden, om de economische ontwikkeling met het socialisme te realiseren.
Hartelijk bedankt
