Het nieuws over de mogelijke productie van twee miljoen petroleum op Cuba dit jaar doet ons denken aan de eerste maanden van 1959. Toen weigerden de Amerikaanse raffinaderijen de ruwe olie te raffineren die ingevoerd was uit de USSR, als onderdeel van Washingtons economische agressie voorafgaand aan de blokkade.
Dus verkondigden de leiders van het State Departement dat de Cubanen niet in staat waren die ingewikkelde installaties te beheren die zeer nauwgezette technische handelingen vereisten. En voor een eigen petroleumindustrie moesten ze zelfs nog minder aspiraties hebben. Want, zo beweerden ze, op het eiland zijn geen belangrijke vindplaatsen en anderzijds hadden enkel de grote mogendheden, in dit geval de Sovjetunie, de infrastructuur om de Cubaanse petroleuminstallaties te kunnen uitbaten.

De rest, beweerden ze, waren utopien van die jonge revolutionairen die de tirannie van Batista hadden verslagen. In hun valse beweringen lieten ze de bevindingen van noordamerikaanse onderzoekers achterwege over het bestaan van brandstofvindplaatsen op Cubaans grondgebied. Ze hadden het ook niet over de schachten die ze boorden en daarna sloten zonder de resultaten van het prospectiewerk vrij te geven.

Ondertussen bedroeg de Cubaanse petroleumproductie niet meer dan 50.400 ton in het jaar 1958. Dit cijfer daalde nog tot 27.800 in het jaar daarop. Op het eiland werden tien kleine vindplaatsen geëxploiteerd, als resultaat van het weinige prospectiewerk dat buitenlandse en enkele nationale bedrijven sinds 1902 realiseerden.

Maar de utopie werd realiteit. Na een periode van opleiding van hooggekwalificeerd personeel voor de ingewikkelde raffinaderijen en ook voor prospectie en winning van brandstoffen, ontwikkelde zich breed geofysisch en geologisch onderzoek met de medewerking van de ex-USSR en andere landen van het verdwenen Oost-Europese socialistische kamp. Bestaande raffinaderijen werden uitgebreid, van een nieuwe in Cienfuegos is de eerste etappe al voltooid. Er werden honderden kilometers olie- en gasleidingen gelegd en in de baai van Matanzas werd een terminal voor supertankers gebouwd.

In de periode tot '89 werden 340 exploiteerbare en strategische schachten geboord, tienduizenden seismische leidingen gelegd (ongeveer de helft daarvan in de zee) en meerdere geofysische, geologische en andere opgravingen gemaakt in verschillende streken van het land. Op basis hiervan kon de regionalisatie van de oliegebieden met perspectief gemaakt worden. In totaal konden 140.000 km2 geïdentificeerd worden waar mogelijk petroleum te vinden is, zowel op het Cubaanse grondgebied als in de omringende zee.

In deze periode werden meer dan 20 - kleine en middelgrote - vindplaatsen ontdekt. Deze van Varadero is daarvan de belangrijkste, met tientallen miljoen ton in reserve. De resultaten gingen in stijgende lijn, alhoewel ze op geen enkel moment de oplossing betekenden voor de nood aan een krachtige brandstof. In '67 haalden de petroleumarbeiders voor de eerste keer meer dan 100 000 ton boven. Dat bleef stijgen tot in '93 meer dan 1 miljoen werd bereikt en dit blijft toenemen. Vorig jaar registreerde de Cubaanse olieproductie in vergelijking met het jaar daarvoor - toen deze 1 687 000 ton bereikte - een groei van 16% en het gebruik van meer dan 200 miljoen m3 van het daarbij horende gas. Om de nieuwe eeuw op te wachten nemen ze zich nu voor twee miljoen ton te onttrekken en de benutting van gas te verdubbelen.

De versnelde groei van deze industrie temidden van de speciale periode, is te verklaren door het aantrekken van buitenlands kapitaal dat het verwerven van spitstechnologie vergemakkelijkte en bereid is prospectiewerk met een risicofactor te realiseren. Om deze taak te vergemakkelijken werd besloten om het eventueel ontginbare grondgebied in 45 blokken te verdelen (op het land en in de zee). Voor een aantal blokken werden overeenkomsten afgesloten met bedrijven uit Frankrijk, Canada, het Verenigd Koninkrijk en Zweden. Ook opereren tientallen petroleumbedrijven als onderaannemers op Cuba, de meeste in samenwerking met het staatsbedrijf ‘Cubapetroleo'. Recentelijk werd een bedrijf opgestart om het gas dat vrijkomt bij de vindplaats van Varadero te benutten voor het opwekken van elektriciteit. Een gelijkaardige installatie is in uitvoering in de omgeving van Boca de Jaruco, ten noorden van de provincie La Habana.

De toepassing van de modernste technologie vergemakkelijkt de boring van schachten in de zee. De eerste offshore in de baai van Cardenas nabij Varadero produceerde 3.750 vaten per dag tijdens de proeven. Een andere positieve variant is het gebruik van moderne uitrusting voor de exploitatie van oude vindplaatsen, wat het rendement verhoogt en de kosten verlaagt. In de nieuwe vindplaats van Puerto Escondido, ten noordoosten van de provincie La Habana, worden in samenwerking met Franse en Canadese bedrijven horizontale schachten geboord. 

Deze techniek laat toe voorraden aan te boren op een kilometer in de zeebedding. 
Zelfs zonder grote verwachtingen te creëren - want de eigen ruwe olie vormt slechts 22% van wat het land nodig heeft - is de aangehouden groei van de petroleumindustrie van het eiland duidelijk. Op realistische wijze wordt al gehoopt op een productie van ruwe olie en gas die in de komende vijf jaar 50% van het nationaal energieverbruik zou overschrijden. De perspectieven die zich op dit terrein voor Cuba openen voor de 21ste eeuw zijn dus aanmoedigend. Ze steunen immers op geologische, technische en zelfs financiële basis, als we rekening houden met de interesse die vooruitzichten opwekken bij internationale petroleumbedrijven.