Het hart van de economie

Door haar ontwikkeling heeft de toeristische sector zich omgevormd van locomotief van Cuba’s economische heropleving tot het echte hart van de economie.

Het toerisme bezorgt ons aanzienlijke inkomsten. Daarnaast is het echter ook een bron van werkgelegenheid en financiering en bevordert het de binnenlandse productie, aldus vice-president Carlos Lage.

Vanaf 1990 kent het toerisme op Cuba een gemiddelde jaarlijkse groei van 19,3%. In de rest van het Caribische gebied bedraagt die slechts 4,3%. Dit is in de eerste plaats te danken aan het feit dat het toerisme een officiële staatsaangelegenheid is. De overheid stelt alles in het werk om het toerisme te ondersteunen.
In 1997 waren de resultaten iets minder goed en de groei bleef beperkt tot 16,5%.
Dit was te wijten aan schade veroorzaakt door natuurrampen en door sabotage. Zo waren er bijvoorbeeld enkele aanslagen op toeristische installaties, die gepland en bekostigd werden vanuit het buitenland. Ondanks de voorspellingen en ondanks lastercampagnes van onze vijanden, waren er toch 1.170.000 bezoekers, 166.000 meer dan in 1996 in Cuba. Hierdoor versterkte ons land zijn positie op de beperkte lijst van landen in de regio die meer dan 1 miljoen bezoekers ontvangen. Andere landen op die lijst zijn Mexico, Puerto Rico, de Dominicaanse Republiek, de Bahamas en Jamaica.
Dit wordt nog indrukwekkender wanneer men weet dat het voor Amerikaanse toeristen verboden is naar Cuba te reizen door de maatregelen in het kader van de illegale blokkade. Het aandeel van de Noordamerikaanse toeristen in onze regio schommelt tussen de 65% en 80%, behalve voor de Dominicaanse Republiek die slechts 20% toeristen uit de VS heeft. Daardoor zijn de landen die de meeste toeristen naar Cuba sturen nog steeds Canada en Europese landen zoals Italië, Spanje; Frankrijk en Duitsland. Voor het seizoen van 1998, willen het Ministerie van Toerisme en de diverse instellingen van de sector een groei bereiken van 22% en ongeveer 1.430.000 toeristen ontvangen.
Hiervoor word er veel aan promotie en marketing gedaan. Er wordt nog meer onderhandeld met de touroperators. De bestaande vakantiebestemmingen worden verbeterd en er worden er nieuwe ontwikkeld. De luchthavenfaciliteiten werden verbeterd en er worden duizenden nieuwe kamers gebouwd.

De directe bijdrage van het toerisme aan de staatskas bedroeg verleden jaar 270 miljoen dollar, terwijl nog eens 81 miljoen gebruikt werd voor terugbetaling van de schulden.
Het niveau van kosten en uitgaven blijft hoog – 71 cent voor elke verdiende dollar – en dit jaar is het de bedoeling om dit cijfer met 4 cent te verminderen.
Het belang dat de regering hecht aan het toerisme voor de economische heropleving in het algemeen, wordt bevestigd door officiële cijfers. Daaruit blijkt dat 40% van de bruto-inkomsten in ondernemingen die niet rechtstreeks bij het toerisme betrokken zijn, verkregen werd door diensten en goederen te leveren aan het toerisme.
De culturele sector bijvoorbeeld, ontving meer dan 20 miljoen dollar dankzij het toerisme. Dit cijfer is eigenlijk nog laag als men rekening houdt met het cultureel en historisch potentieel van Cuba. Wat de burgerluchtvaart betreft, het toeristenvervoer van, naar en in Cuba bracht een bruto som op van 160 miljoen dollar.
Het toerisme geeft een extra stimulans aan de economische en commerciële activiteit in het algemeen. Hierdoor zijn een deel van de ondernemingen die gesloten waren of op halve kracht draaiden door een gebrek aan financiële middelen, nu terug geopend en hun personeel werkt weer fulltime.
Er zijn ook nieuwe bedrijven opgericht, gefinancierd door de toeristische industrie. Dit heeft er toe bijgedragen om het werkloosheidscijfer terug te brengen tot 6,5%.
De aankopen van de toeristische sector bij inlandse producenten overstijgen de 150 miljoen dollar. De locale industrie is gestart met de productie van goederen die voordien geïmporteerd moesten worden. De directe financiering aan staatsondernemingen van dit soort bedroeg in 1997 80 miljoen dollar.
Sinds zijn ontstaan in 1992 heeft het financieringsbureau van de toeristische sector voor 300 miljoen dollar krediet verstrekt aan diverse bedrijven. Zij produceerden goederen ter waarde van 700 miljoen dollar. De ondernemingen die een heropleving kenden dankzij het financieringsprogramma van het toerisme zijn van diverse aard. Het gaat over varkens- en kippenkwekerijen, vlees- en pastaproducenten, textielfabrieken, bakkerijen, producenten van plastic zakken en individuele verpakkingen van suiker, zout, poedermelk. Met hun activiteiten brengen ze nu deviezen binnen voor de economische en sociale programma’s.
Het is ook belangrijk te vermelden dat de winsten uit het internationale toerisme een belangrijke bijdrage leveren om het nationaal toerisme nieuw leven in te blazen.
De Islazul-keten die voornamelijk Cubaanse bezoekers heeft, meldde ongeveer 2 miljoen overnachtingen door Cubanen in haar installaties. Hoewel het overgrote deel van de inkomsten in peso’s is, verdiende de keten toch ook 16 miljoen dollar. Hierdoor konden de staatssubsidies aanzienlijk verminderd worden bij de aankoop van producten die enkel betaald kunnen worden met deviezen. Daarnaast brachten 750.000 Cubanen hun vakantie door op campings.
De balans van het werk verricht door de Cubaanse toeristische sector in 1997 was globaal positief. Er blijven natuurlijk tekortkomingen zoals de eerdergenoemde hoge uitgaven per verdiende dollar. Dit hangt samen met de huidige contractuele overeenkomsten. Het is nodig om het materiaal sneller af te schrijven en te vernieuwen. De tijd tussen aankoop en betaling en de tijd dat het geïnvesteerde kapitaal vastzit moet worden verkort.

Dit werd toegegeven door minister van toerisme, Osmany Cienfuegos. Toch is een voortdurende groei verzekerd. Niet alleen stijgen het aantal bezoekers en de winsten in deviezen. We zijn ook volop bezig met de bouw van hotels en allerlei voorzieningen. We werken aan het verbeteren van de diensten en de professionele opleiding. Buitenlandse investeringen zitten in de lift. Het aantal overeenkomsten met prestigieuze bedrijven uit andere landen stijgt. Die leveren kapitaal, technologie en vooral de levensbelangrijke ervaring in administratief en commercieel management.
Het imago van Cuba als toeristisch bestemming wordt ook steeds gediversifieerder.
Het eiland heeft veel meer te bieden dan zon en stranden. Een groeiend aantal bezoekers wordt aangetrokken door aspecten als cultuur, lichaamsverzorging, sport, natuur, speciale evenementen en promotiereizen. Tegelijk daalt het aantal solitaire reizigers op zoek naar sekstoerisme en stijgt het familietoerisme.
Dit jaar zijn de voorwaarden gunstiger dan ooit tevoren, volgens Lage. Dit betekent dat alle autoriteiten en werknemers van de sector elke dag harder moeten werken. De economie komt er langzaam bovenop. Het land geeft een beeld van economische, politieke en sociale stabiliteit. Eusebio Leal, de verantwoordelijke voor de heropleving van het historisch centrum van Havana Stad, zegt het zo: "het toerisme is vanaf nu een taak van heel de bevolking".

Granma Internacional 15 maart 1998, door Rodolfo Casals