Interview met Elio Gámez, vice-voorzitter van ICAP[1]

Op dit moment heeft er in Cuba een enorme discussiegolf plaats. Waarover gaat het eigenlijk?

EG: Ze beschuldigen ons constant van gebrek aan democratie, zogenaamd omdat we maar één partij hebben. Maar in feite is Cuba in een constant debat gewikkeld over hoe ons maatschappijproject te verbeteren. Raul Castro gaf in zijn speech van 26 juli van dit jaar de aanzet voor een groot maatschappelijk debat. Het wordt gevoerd op alle niveau’s en onder alle bevolkingsgroepen, de werkende mensen, de studenten, de mensen in de wijk. Iedereen geeft zijn mening over wat verbeterd kan worden en over hoe de problemen aanpakken. Het is een vorm van voorbereiding op de toekomst, de verdere uitbouw van ons socialisme. Onderweg corrigeren we wat fout loopt.

Worden die discussies enkel onder partijleden gevoerd? EG: Nee hoor, de hele bevolking wordt erbij betrokken. Iedereen neemt eraan deel, in de sociale organisaties waar je lid van bent, in de vakbond, in de wijk, in de partij. De meerderheid bespreekt de zaken wel drie of vier keer in de verschillende organisaties waarvan hij deel uitmaakt (lacht). Er is heel veel interesse. Iedereen staat erop zijn zeg te doen. Maar het is opvallend dat die discussies constructief blijven. Wat de mensen willen is verbeteren wat we hebben.

Is er al een zicht op de thema’s die terugkeren?

EG: De discussies zijn nog niet afgesloten, er is dus nog geen eindevaluatie. Maar ik kan je wel al een paar steeds terugkerende thema’s geven: de verhoging van de productie verbeteren, het verbeteren van de discipline op het werk, de groei van de economie, de hoognodige verhoging van de landbouwproductie, de verbetering van het transport. Over al deze thema’s geven de mensen hun opinies, maar ook hun suggesties ter verbetering. Het valt echt op dat mensen niet vervallen in het puur bekritiseren van de problemen, maar dat ze daadwerkelijk naar oplossingen zoeken.

Het is niet de eerste keer dat de Cubaanse bevolking massief betrokken wordt bij de oplossing van problemen.

EG: We leven in een democratisch systeem. Ons volk participeert bijgevolg in de besluitvorming. Fidel zwengelt trouwens constant het debat aan. Als president heeft hij altijd veel zin voor zelfkritiek aan de dag gelegd. Hij erkent de problemen. Vandaar ook zijn gewoonte om het volk bijeen te roepen op het plein van de revolutie en om de directe communicatie aan te gaan.
Daarnaast wordt regelmatig, telkens als dat nodig is, een grote maatschappelijke discussie georganiseerd. Dat gebeurde bijvoorbeeld midden de jaren ’80 toen we de negatieve effecten van het kopiëren van een aantal sovjetmechanismen in de economie moesten aanpakken. Of nog eens in de jaren ’90 toen we dringend een aantal economische maatregelen moesten treffen om de enorme economische crisis die ons land toen trof door te komen. Je weet nog wel dat we toen in één klap alle economische banden met de Comecon verloren, terwijl de VS met de wetten Torricelli en Helms-Burton de hele wereld onder druk zetten om geen handel met ons te drijven. De filosofie achter dat betrekken van de hele bevolking is steeds dezelfde: onze maatschappij, ons socialisme verbeteren.

Komen er zware kritieken naar boven?

EG: Ja hoor. Het volk is niet mals voor de werking van ministeries zoals die van landbouw, transport, diensten of woningbouw. Dat laatste had bijvoorbeeld een plan voorgelegd om het tekort aan woningen drastisch aan te pakken dat niet waargemaakt werd. De mensen willen meer discipline op de ministeries. Ze willen dat het ‘verdwijnen’ van middelen stopt, de corruptie die - hoewel op kleine schaal - wel degelijk bestaat. Ze klagen de soms overdreven bureaucratie aan. Eén van de voorstellen, die overigens al direct toegepast worden, is dat de diensten open blijven tot 19u. Zo hoef je geen werkdag te verliezen als je iets moet gaan regelen. Ik verwacht een reeks maatregelen tegen het scheef slaan van middelen en tegen het gebrek aan arbeidsdiscipline. Het proces zelf is nog niet afgesloten. Een speciale equipe opgericht door de overheid zal de resultaten analyseren en op basis hiervan een aantal maatregelen voorstellen.

Hoe reageert de bevolking eigenlijk tegenover deze grootscheepse consultatie?

EG: De mensen reageren heel goed. De Cubaanse bevolking apprecieert het dat ze in rekening genomen worden en dat ze op deze manier extra inbreng hebben in de beslissingen die genomen worden.

Intussen zijn er ook verkiezingen doorgegaan op Cuba. Hoe was de deelname hieraan?

EG: Zoals je weet is men op Cuba niet verplicht om te gaan stemmen. Toch nam de bevolking ook deze keer weer massaal aan de verkiezingen deel. Meer dan 95% van de kiezers oefenden hun recht uit. We kozen onze gemeenteraden. Alle kandidaten voor de gemeenteraadsverkiezingen zijn direct door de mensen in de wijken zelf naar voor gebracht. In januari volgen dan de nationale verkiezingen. De lijsten voor het parlement worden door kiescommissies opgemaakt. Minstens 50% van de kandidaten moet direct verkozen zijn in de gemeenteraden. De andere kandidaten moeten door een sociale organisatie voorgedragen worden. De communistische partij zelf mag geen kandidaten naar voor schuiven. Ons parlement bestaat dan ook niet uit professionele politici, maar is een doorsnee van de maatschappij.

Enkele dagen terug deed Bush een opmerkelijke interventie over Cuba. Het was niet alleen een regelrechte aanval op de Cubaanse soevereiniteit. Hij kondigde ook een nieuw multimiljonair fonds aan om de Cubaanse revolutie onderuit te halen.

EG: Als de verkiezingsperiode in de VS nadert zijn het altijd gevaarlijke tijden voor Cuba. Bush heeft de maffia van Miami nodig voor zijn campagne. Gezien zijn anti-Cuba-politiek tot nu toe niet veel uitgehaald heeft wil hij duidelijk een en ander forceren om vooral de steun van Miami niet te verliezen.
Maar blijkbaar kent hij de Cubanen nog niet goed. Wij zijn verontwaardigd, maar blijven sereen. Ons antwoord is duidelijk: ze komen er niet in. Alle Cubanen kunnen wapens bedienen en we weten ook waar ze zich bevinden. Ik zelf ben opgeleid tot verkenner, mijn medewerkster bedient artillerie. Ons leger is niets anders dan het volk onder de wapens. We zonden de toespraak van Bush integraal uit op onze nationale televisie. Zo kon elke Cubaan horen welke leugens over Cuba hij gebruikt om de publieke opinie te manipuleren.