De buena vista consumer club, een reactie

Jasper Rommel

Graag had ik gereageerd op dit “artikel” van Alma De Walsche in MO. Volgens mij geeft Alma hier een vrij negatief en foutief beeld van de Cubaanse samenleving. Ik ben niet de grote Cuba expert, maar na er 6 maanden verbleven te hebben bij Cubaanse gezinnen weet ik toch een beetje hoe de Cubanen leven. Ik had dan ook graag een aantal zaken rechtgezet.

In haar eerste hoofdstuk schrijft ze over de jongens die toeristen aanklampen en schooien in Santiago. Uiteraard komen zo'n dingen voor in Cuba. Het is voor sommigen een gemakkelijke oplossing om makkelijk te gaan leven en dollars te gaan afschooien. En Alma, die volgens de inleiding "reisde voorbij ideologie en exotiek, tot in Havana en Santiago", maw, een toeristisch parcours heeft afgelegd, zal daar hoogstwaarschijnlijk enorm veel mee in contact gekomen zijn. Ik was eerder al eens naar Cuba geweest voor een maand met een solidariteitsbrigade. Dit is niet echt een puur toeristische reisformule, maar doordat je in groepen ook steden bezoekt kom je ook vooral met dat soort mensen in contact. Ik had na mijn eerste reis ook een dergelijke indruk. Maar door het geluk te hebben 6 maanden uit het toeristische circuit te kunnen blijven (behalve als ik alleen in Havana of Varadero wandelde, dan spotten ze je uiteraard ook als toerist), heb ik dat in perspectief kunnen plaatsen. Een heel kleine minderheid van Cubanen houdt zich hiermee bezig (en dan nog vooral jongeren). Het probleem van Alma is dat zij dat waarschijnlijk niet in perspectief heeft kunnen plaatsen. Als toerist kom je immers bijna niet in contact met Cubanen die gewoon naar hun werk gaan, 's avonds bij de buren een flesje rum gaan drinken of thuis het huishouden doen,... Die blijven onzichtbaar voor toeristen. En die Cubanen gaan zich echt niet bezighouden met toeristen aanklampen, integendeel. Als ik tegen m'n vrienden ginder vertelde dat ik aangeklampt werd door zo iemand was de reactie meestal "nooit iets geven, dat ze gaan werken zoals iedereen. Ze zijn een schande voor onze maatschappij". Ik veroordeel die groep Cubanen niet (misschien zou ik het zelf wel doen moest ik er leven, wie weet), maar die maken nog geen procent van de bevolking uit en de overige 99 schaamt er zich voor. Maar zoals gezegd: als toerist zie je bijna niets anders (die lopen dan natuurlijk ook alleen maar rond waar toeristen zijn).

Het volgende waarop ik wil reageren is het verhaaltje van die mevrouw die 40 dollar vraagt voor melkpoeder. Alma heeft zich hier toch wel goed int zak laten zetten. Ten eerste: als er één iets is dat Cubanen niet ontbreekt, is het melk voor baby's. Daarom de zeer hoge straffen op het doden van koeien in Cuba. In Gibara zat ik in een gezin die een kindje van enkele maanden oud had en de buurvrouw had een baby'tje. Elke week werd er melk geleverd voor de 2 huizen (de buurvrouw had geen goede koelkast) en op het eind van de week was er zelfs soms over voor de kleine van 7. Die melk is GRATIS. Was dit een verslag geweest uit '91 had het misschien nog enigszins, maar dit is gewoon grappig. Die mevrouw wil haar toestand gewoon hopeloos voorstellen en hiermee geld aftroggelen. 40 CUC in Cuba is trouwens een bom geld. Das zoiets als 4 minimumlonen. 4 minimumlonen voor melk. Daarmee moet ik lachen. Het valt me trouwens op dat die mevrouw in het begin Alma uitnodigt voor een mojito. 2 Mojito's op een terras in Cuba zijn op zijn goedkoopst 4 euro samen. En in Calle Obispo, een drukke toeristische straat, wil ik er nog tegenkomen aan 2 dollar per stuk. Ik zou geen mojito trakteren van minstens 2 dollar, wat een vijfde van een minimumloon is, als ik geen melk kan betalen voor de kleine.

Dan over de libreta. Vroeger voorzag die inderdaad in alles, er was nl. overvloed. Maar dat er nu alleen maar in eten voorzien wordt, dat is voor mij een teken dat onze Alma nooit een libreta in het echt gezien heeft (wat me alleen maar verder doet twijfelen over de "inhoud" van dit artikel). De libreta zorgt ook voor zeep, javel en kuisproduct bijvoorbeeld. Genoeg? Neen! Van niets heb je genoeg met de libreta. Maar het geeft wel meer dingen dan eten. En oh help, ze zijn vergeten de elektronische toestellen erop te zetten. Toevallig worden dit jaar worden alle toestellen vernieuwd: koelkast, rijstkoker, elektrische kookpotten, elektrisch vuur, elektrische waterverwarmer en ventilator. Misschien vergeet ik zelfs nog iets. Grootste kost draagt de staat. De Cubanen betalen een symbolisch (en symbolisch ginder is echt wel symbolisch) bedrag af op renteloze lening. Nu, Alma heeft daar in haar hotel waarschijnlijk weinig van gemerkt.

Ingenieurs in Cuba verdienen een maximumloon, en dat is een stuk meer dan de 250 pesos zoals het in het artikel staat. Een maximumloon ligt tussen de 600 en 700 pesos. 250 is een minimumloon. Dat onze ingenieur taxichauffeur geworden is, dat gebeurt er al eens (je kan er immers nóg veel meer mee verdienen dan 700 pesos), maar dat hij 250 verdiende is ofwel een leugen ofwel is Alma haar Spaans niet al te best ofwel heeft ze niet goed opgelet (als je je voor 40 dollar in ‘t zak laat zetten kan dat wel zijn natuurlijk). In elk geval doet de Cubaanse staat zijn best om zoveel mogelijk loonsverhogingen door te voeren. Er waren er 5 de afgelopen 2 jaar. Zo kun je op lange termijn dat probleem (dat wel degelijk bestaat) oplossen. Jammer genoeg komt de melk en honing niet van vandaag op morgen uit de lucht gevallen.

En 15 dollar, ofwel 375 pesos, is in Cuba geen hongerloon. Dat is het gemiddelde. Veel is het inderdaad niet en het klopt als ze zegt dat je moet “uitvinden” om het wat beter te hebben. Ook daarom gaan de Cubanen door met het verhogen van de lonen. Door de economische realiteit kunnen ze jammer genoeg niet van vandaag op morgen alle lonen gaan verdubbelen.

Het verbaasde me verder dat Alma een Cubaanse dissident is tegengekomen. Enorm sterk! Nog geen enkele toerist tegengekomen die hetzelfde meegemaakt heeft. Blijkbaar heeft ze toch niet volledig in het toeristische circuit gezeten. Toevallig kom je zo iemand in elk geval niet tegen. Ze is die dus gaan opzoeken. Dat ze die een forum geeft, mij best, maar vermeld er dan ook bij dat die Cubaanse dissidenten een marginaal clubje zijn. En dan over hun zogenaamde ijver voor de democratie… 2 weken geleden nog een opmerkelijk staaltje gehoord van hun ijver voor democratie. Osvaldo Paya Sadiñas is zowat de vertegenwoordiger van alles wat dissident is in Cuba. Misschien omdat hij één van de enigen is waar nog geen dollars, laptops en wapens bij gevonden zijn, wat trouwens al veel zegt over de onafhankelijkheid van de andere dissidenten. Anyway, onze Osvaldo was degene die een solidariteitsbrief schreef aan degenen die de putsch tegen de Venezolaanse president Chávez pleegden (en daar voor een dag of zo nog in slaagden ook). Een solidariteitsbrief schrijven aan een bende rechtse zakken die een democratisch verkozen president afzetten, enorm sterk bezig met die oproep voor democratie. Met meer democratie bedoelen ze misschien meer vrije markt. We gebruiken dat hier toch zo vaak als synoniem, niet? Toen ik het verhaal van Igor las moest ik ook lachen. Die moet van politiek niets weten, maar zoekt innerlijke rust of zoiets. Fijn, maar met een clubje boeddhisten achter je kun je vrees ik moeilijk een tegenwicht opbouwen tegen een sterk gevormde en actieve Jong KP die klaar is om de fakkel over te nemen. Volgens mij nog minstens enkele jaren van marginaliteit voor de dissidenten…

Het moet gezegd zijn dat het laatste hoofdstukje me wel kon boeien.

Ik zou willen benadrukken dat ik voor mijn langdurige verblijf geen supergrote Cubafanaat was. Als ik een artikel had moeten schrijven over Cuba toen ik terugkwam van die brigade had ik waarschijnlijk ook zoiets neergeschreven. Is het daarom juist? Blijkbaar niet, want ik heb mijn ideeën grondig moeten corrigeren na mijn 6 maanden durende verblijf ginder.

Ik zou nog kort iets willen vermelden over MO. Ik ben wat gaan opzoeken rond het blad en stootte op een forumpost op het internet. Ik vind het de moeite waard om de mening van die man te kopiëren:

MO-magazine wordt bij Knack geleverd (als je een abonnement hebt) en Knack is eigendom van Roularta, eveneens eigenaar van Kanaal Z en Trends, 2 op en top kapitalistische media. Je moet je geen illusies maken over de objectiviteit van MO-magazine, ik heb daar ook al eens gelezen dat ze Lula beter vinden dan Chávez, die eerste onderhandelt tenminste met de patroons...
MO* is gewoon een poging van een kapitalistisch mediaconcern om ook aan de vraag naar 'derdewereldinformatie' te voldoen (en die markt vooral niet naar de alternatieve media te zien gaan).
Lees even mee hoe MO* geprezen wordt op de site van Roularta:

Typisch kapitalistische prietpraat.
De tarieven voor de advertenties zijn ook sprekend: van 2.604 tot 26.365,5 euro.

Conclusie: hoe zie ik dit artikel? In de eerste plaats niet representatief. Als ik wil kan ik een boek vol Cubaanse stront volschrijven. Enerzijds een aantal zaken neer te schrijven die kloppen, maar er geen verklaring voor geven. Anderzijds een aantal foute zaken klakkeloos overnemen. En dan verder een hoop mensen met negatieve gevoelens zoveel mogelijk forum geven. Ik moet nu denken aan de strijd tegen het generatiepact. In de media hier werd de strijd redelijk hard afgebroken en werden woordvoerders van het VBO en dergelijke aan het woord gelaten. Dat er 100 000 in Brussel stonden te betogen wordt zowat onzichtbaar omdat één of andere kapitalist de voorpagina van een krant mag vullen, letterlijk. Het komt een beetje op hetzelfde neer.