Elke 6 maanden moeten 14.500 gemeenteraadsleden zich tegenover hun kiezers verantwoorden.

Directe democratie:
buurtbewoners beoordelen hun afgevaardigden.

Door Aldo Madruga, Granma Internacional 30 mei 1999

In 1976 was architect Luis Ernesto Aguilera 3 jaar oud. In dat jaar werden alle Cubanen opgeroepen voor de eerste algemene verkiezingen na de overwinning van de revolutie. De stembusgang vormde vanaf dat ogenblik de basis voor de samenstelling van de gemeenteraden, provincieraden en het nationale parlement. De tegenstanders van onze revolutie presteren het al meer dan 20 jaar om dit volledig te verzwijgen of te minimaliseren.

“Ik heb voor hem gestemd en m'n oudjes ook, denk ik. Maar mijn broer Ariel niet. Die vond dat de andere kandidaat beter was en minder praatjes verkocht … maar Joaquin werd door de meerderheid verkozen. Vandaag moet hij samenkomen met de buurtbewoners om uit te leggen wat hij ondertussen gedaan heeft voor de wijk”, vertelt Aguilera. Deze jonge universitair leeft met z'n familie in Santa Clara, zo'n 300 km ten oosten van Havana. Hun wijk is een van de 14.500 kieskringen waarin het land verdeeld is. Deze avond zal “hun” afgevaardigde hen komen informeren over zijn werk in de gemeenteraad, maar ook over wat die gemeenteraad ondertussen voor de bevolking gedaan heeft.

“Hij overloopt welke specifieke problemen van de wijk sinds de vorige keer werden opgelost, welke nog niet en waarom niet. Maar natuurlijk heeft hij het niet alleen over de problemen van de wijk. Het gaat ook over wat de gemeenteraad verder gedaan heeft. Jij kan hem alles vragen wat je wil, ook over de grote problemen van het land. Hij heeft de plicht om je te antwoorden of ervoor te zorgen dat je zo snel mogelijk een antwoord krijgt” verduidelijkt Luis Ernesto.

Hij vertelt ons dat hij deze keer wil tussenkomen over de problemen van de waterbevoorrading. In deze periode van droogte zorgde dit voor veel ongemak bij de bevolking van Santa Clara. Hoewel er elk jaar investeringen gedaan worden om de infrastructuur te verbeteren blijft het probleem aanslepen.

“Ik wil wel eens horen wat de afgevaardigde te zeggen heeft. Daarna zal ik mijn eigen gedacht zeggen, want ik geloof niet dat het alleen door een gebrek aan middelen komt.”

Twee avonden per jaar

Luis Ernesto kan niet alleen naar zijn vertegenwoordiger in de gemeenteraad gaan luisteren. Hij kan ook op de openbare vergadering zelf zijn ideeën, zijn bekommernissen vertellen en antwoorden eisen op de gestelde vragen. Dat is waarschijnlijk een van de elementen die de Cubaanse democratie zo uniek maken. De gemeenteraadsleden moeten ook elke week “spreekuur” houden. Daar kan iedereen van de wijk individueel met al z'n problemen of klachten langskomen.

Dit soort openbare confrontatie tussen de kiezers en de verkozenen vindt in Cuba twee keer per jaar plaats. Bijna 8 miljoen mensen, alle stemgerechtigden, worden uitgenodigd. Deze keer ligt de deelname rond de 85%, ondanks de economische crisis en de daling van het levensniveau als gevolg van de blokkade en de instorting van het Oostblok.

Natuurlijk hebben deze openbare verantwoordingsbijeenkomsten in de loop der tijd een evolutie doorlopen. In het begin dienden ze vooral om de directe problemen en klachten van de buurtbewoners door te geven en antwoorden of oplossingen af te dwingen. Tegenwoordig worden ook de grote sociale problemen aangekaart.

Thermometer

Op dit moment zijn nog maar de helft van de bijeenkomsten doorgegaan, maar toch hebben de mensen al meer dan 100.000 interventies gedaan. De meeste gaan over problemen met de waterbevoorrading, gebrekkige straatverlichting, straten die in slechte staat zijn en de slechte kwaliteit van het brood. Er werd ook opnieuw aangedrongen om bouwmateriaal te leveren voor de herstelling van woningen, om beschadigde elektriciteitsleidingen te herstellen. Verder waren er klachten over het gebrekkige openbaar vervoer, waren heel wat mensen ontevreden met de vrije verkoop van sommige medicamenten. Op bepaalde plaatsen klaagde men ook dat er geen of geen vaste huisarts was…

Als de fase van verantwoording afleggen tegenover de kiezers erop zit, worden de resultaten nog eens nauwkeurig onderzocht door de provinciale en nationale overheid. Op die manier wordt heel dit proces een soort thermometer die zeer nauwkeurig de temperatuur meet. Op die manier kennen ze de bekommernissen van het volk en weten wat er leeft bij de mensen.

De echte macht van de revolutionaire staat zit bij deze basisafgevaardigden die zich elk half jaar opnieuw moeten verantwoorden tegenover hun kiezers en die ook door hun basis afgezet kunnen worden wanneer ze hun werk niet goed doen. Hun oordeel is ook doorslaggevend bij de samenstelling van het hoogste wetgevend orgaan van ons land, het parlement. De basisafgevaardigden keuren immers de definitieve kandidatenlijsten voor de het nationale en de provinciale parlementen goed. Die kandidaten worden dan bij geheime stemming door het volk verkozen. Het parlement verkiest op haar beurt wie van haar leden in de Staatsraad mag zitten en wie president wordt.

Achteraf vernamen we dat Aguilera toch niet is tussengekomen op de vergadering van zijn wijk. De afgevaardigde had zeer gedetailleerd uitgelegd hoe nu eindelijk een definitieve oplossing van de problemen met de waterbevoorrading in Santa Clara uitgewerkt is. Bij een nabijgelegen stuwmeer heeft men een pompinstallatie in werking gesteld en ondertussen wordt ook al naarstig gewerkt aan een nieuw stuk pijpleiding van 10 kilometer.