¡VIVA CUBA!

(Juan Carlos Cremata, Cuba-Frankrijk 2005 - 98')

Ook voor films uit en over Cuba kan je niet meer omheen ICS en de jaarlijkse gebeurtenis Che Presente! Twee jaar geleden b.v. met "FIDEL - la histo­ria no contada" (Este­la Bravo, USA 2001 - 91'), waarschijnlijk nergens anders in België vertoond, ter­wijl je alleen op de dag Che Pre­sente! van 2004 achter­eenvol­gens "COMAN­DANTE" en "LOOK­ING FOR FIDEL", 2 films van Oli­ver Stone over en met Fidel Cas­tro, kon zien. Enkele weken later introduceerde ICS bij ons de documentaire "MIS­SION CONTRA EL TER­ROR" (Roberto Ruiz Rebo & Bernie Dwyer), die ook te zien al zijn op 29/­10/­2005. Tot nu toe documen­taires, maar op 29 oktober zal het de beurt zijn aan een langspeelfilm om zijn avant-première in België te beleven. Wij zijn benieuwd want afgelopen zomer heeft "¡VIVA CUBA!" een immens succes gekend in Cuba, waar hij in niet minder dan 125 bioscopen en videoza­len werd gelanceerd. Voordien en nog in zijn digitale vorm was de film op het festival van Cannes gekomen, waar hij de Grand Prix des Ecrans Juni­ors heeft gewonnen. Voor een jury volledig samengesteld uit 24 kinderen, een klas dertienjarigen van een college in de stad Cannes, die hem unaniem hebben gelauwerd. Voor de 6 andere films uit even zovele andere landen én tegen de wil in van bepaalde anticubaans gezin­de festivalverantwoor­delijken (de regisseur vernoemt expliciet de bekende Franse acteur Bernard Menez, de enige volwassene en voorzit­ter van de jury). Meteen de eerste Cubaanse film om een prijs te halen op dit prestigieuze festi­val. Met een film die in de Cubaanse cinematografie ook de eerste is waarin kinderen de hoofd­perso­na­ges zijn.

MALU, JORGE EN DE ANDEREN

In "¡VIVA CUBA!" wordt alles vanuit de ogen van kinderen beke­ken. Malú et Jorgito (de kleine Jorge) hebben elkaar eeuwige vriendschap gezworen. Ondanks hun respectievelijke families die elkaar niet kunnen uitstaan. De moeder van Malú is ge­scheiden. Ze heeft zeer strikte katholieke principes en ze wil niet dat haar dochter met Jorge speelt. Omdat Jorgito's ouders van veel eenvoudiger komaf zijn. Die zijn allebei lid van de communistische partij en fier dat te zijn, maar zij willen evenmin Jorge in Malú's nabijheid zien. De moeder van Malú heeft een liefdesrelatie met een buitenlander en het enige dat haar in Cuba houdt is de zieke grootmoeder. Eenmaal die over­leden is zendt zij een brief naar haar vroege­re echtgenoot voor zijn toestemming om haar dochter naar de VS mee te nemen. Malú en Jorgito zien slechts één uit­weg: ze ondernemen de reis naar Maisí, in de hoop er voor de brief aan te komen en gehoor te vinden bij de vader, die in dat ooste­lijke uiteinde van het land leeft. Voor sommige kijkers is de overgang naar een roadmovie te abrupt, anderen vinden daaren­tegen dat, behalve de zo sterke vriendschap tussen beide kinderen, zoveel Cubaan­se landschappen op het scherm zien één van de sterke punten is van "¡VIVA CUBA!".

DE REDENEN VOOR EEN TITEL

Cremata: "Onze eerste bedoeling was de ouders ertoe aan te zetten hun kinderen te betrekken bij zo'n ernstige beslissin­gen als de emigratie". Hetgeen niet belet dat de film een totaal open einde heeft. In zodanige mate dat in Cuba de meningen en interpretaties uiteenlopen. Voor de enen is het niet duidelijk of Malú al dan niet het eiland verlaat. Anderen denken dat de 2 kinderen elkaar nooit zullen verge­ten. De regisseur is in 1961 op Cuba geboren. Maar van 1992 tot 1998 is Cremata in Duitsland, Italië, twee jaar in Buenos Aires (Ar­genti­nië) waar hij montage onderwijst, en ten slotte in New York. Waarna hij begrijpt dat zijn werkelijke wortels elders liggen en hij besluit om voortaan "films in Cuba en over Cuba" te maken. Cremata zegt dat zijn film het wel opneemt voor de beweegredenen van de kleine Malú - die dus absoluut in Cuba wil blijven - maar dat hij niettemin niet de klemtoon daarop legt: "Ik veroordeel niet zij die Cuba willen verlaten noch zij die gekozen hebben om er te blijven". De titel van zijn film is ook een hommage aan zijn vader, die in oktober 1978 één van de 73 doden was ten gevolge van 2 bommen die een Cubaans lijnvliegtuig in de omgeving van Barba­dos deden ont­ploffen. Het werk van de sinistere internationale terrorist Luis Posada Carriles, waarover onze media recent nog hebben bericht, maar die in de USA alweer vrijgelaten werd. Cr­emata: "Voor mij is de film ook een gelegenheid om de hele wereld kond te doen dat dit unieke land ter wereld het recht en de plicht heeft om te blijven bestaan".

EEN UITZINNIGE GEZINSFILM

Cremata legt er de nadruk op: "Mijn film richt zich zowel tot de kinderen als tot de ouders en het best wordt hij met het hele gezin gezien". Verscheidene leden van zijn eigen familie werken met de kindertheatergroep La Colme­ni­ta. Zelf heeft hij in de jaren '80 meer dan eens televisieprogramma's voor de Cubaanse televisie verwezenlijkt. Voor het maken van "¡VIVA CUBA!" schakelt hij zijn familie in; zijn moeder Iraida Mal­ber­ti tekent zelfs mee voor de regie van de film. Op esthe­tisch vlak zoekt Juan Carlos Cremata Malber­ti zijn inspira­tie bij Fernando Birri. Een bij ons zeer slecht gekende Argen­tijnse cineast, nochtans in Latijs-Amerika van een aanzien­lijk belang. In die zin dat hij wordt beschouwd als de man, die in in de jaren '50 in zijn land de eerste school voor documentai­re van Latijns-Amerika heeft gesticht en de strijd tegen de onderontwikkeling met behulp van de film theoretisch heeft uitgewerkt. Terwijl zij droom voor een eigen filmschool in Latijns-Amerika einde 1986 werkelijkheid is geworden met de EICTV, l'Escuela Interna­cional de Cine y TV, in San Antonio de los Baños (nabij Havanna). Waarvan Fernando Birri de eerste directeur is geweest. Birri wil een nationale, populaire en kritische cinema, tegelijk streeft hij in zijn films naar een soort delirium. Onder de eerste generatie van filmstudenten van de EICTV bevond zich ook Crema­ta. De voor­gaande en eerste langspeelfilm van Cremata, die een bescheiden distributie bij ons kende, was de zeer fantasierijke "NADA (MAS)" (2001­). Om u een idee te geven: "NADA (MAS)" werd bij ons beschreven als "de Cubaanse Amélie Poulain" (hoewel hij in feite voor die internationale Franse kaskraker werd gemaakt). Een en ander laat in elk geval vermoeden dat men zich ook aan enig vuurwerk mag verwachten in "¡VIVA CUBA!".

Bruno Bové, 24/10/2005